ԴԻԼԻՋԱՆԻ ԱՐԱՀԵՏՆԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Անդրկովկասյան
արահետ

Կովկասը քայլարշավային արահետներով միավորելու մեծ գաղափարը և այն մարդկանց պատմությունը, որոնք սկսեցին այդ գաղափարը իրականություն դարձնել նաև այստեղ՝ Դիլիջանի անտառներում։

2015 պատմության սկիզբը
Կովկաս արահետների մեծ ցանց
Դիլիջան նախագիծ՝ 2017-ից
ԲԱՑԱՀԱՅՏԵԼ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
TRANSCAUCASIAN TRAIL

Արահետ, որը
կառուցել են մարդիկ

Այսօր Կովկասի անտառներով ու լեռներով անցնում են քայլարշավային երթուղիներ, որոնցով ճանապարհորդում են աշխարհի տարբեր երկրներից եկած մարդիկ։

Երբ քայլում ես լավ կառուցված արահետով, հեշտ է պատկերացնել, թե այն միշտ այստեղ է եղել։

Սակայն լանջի հարմար շրջադարձի, անտառի մաքրված հատվածի կամ վերականգնված հին ճանապարհի հետևում հաճախ մարդկանց շաբաթներ տևած աշխատանքն է։

Ինչ-որ մեկը գտել է ճանապարհը։ Ինչ-որ մեկը այն նշել է քարտեզի վրա։ Ինչ-որ մեկը եկել է այստեղ բահով։ Իսկ ինչ-որ մեկը մյուսներին սովորեցրել է, թե ինչպես ճիշտ կառուցել լեռնային արահետներ։

Այսպես սկսվեց Կովկասում ժամանակակից քայլարշավային զբոսաշրջության ամենահետաքրքիր պատմություններից մեկը՝ Transcaucasian Trail-ը։

ՄԱՐԴԻԿ, ՈՐՈՆՑԻՑ ԱՄԵՆ ԻՆՉ ՍԿՍՎԵՑ

Երկու մարդ։
Մեկ գաղափար։

Գրեթե միաժամանակ Հայաստանում և Վրաստանում երկու մարդ, միմյանցից անկախ, սկսեցին մտածել շատ նման նախագծի մասին։

Tom Allen — Transcaucasian Trail
ՀԱՅԱՍՏԱՆ · 2015

Թոմ Ալեն

Բրիտանացի ճանապարհորդ, գրող և արկածային նախագծերի հեղինակ, որը հայտնվեց Հայաստանում և սկսեց երկիրը բացահայտել ոտքով ու հեծանիվով։

Նրան հետաքրքրեց մի պարզ հարց․ ինչո՞ւ Կովկասում, որտեղ կան լեռներ, անտառներ, հին ճանապարհներ, գյուղեր և հնագույն վանքեր, հնարավոր չէ երկար ճանապարհորդություն կատարել մեկ ամբողջական քայլարշավային երթուղով։

2015 թվականին Թոմը փորձեց ոտքով անցնել Հայաստանը հյուսիսից հարավ։

Այդ ճանապարհորդությունը ցույց տվեց, թե որքան տպավորիչ կարող է լինել նման երթուղին, և միաժամանակ՝ որքան դժվար է այն անցնել առանց փոխկապակցված արահետների, քարտեզների ու նշագրման։

Paul Stephens — Transcaucasian Trail
ՎՐԱՍՏԱՆ

Փոլ Սթիվենս

Նույն ժամանակ հարևան Վրաստանում նման գաղափար առաջացավ Փոլ Սթիվենսի մոտ՝ Խաղաղության կորպուսի նախկին կամավորի, որը ապրել և աշխատել էր Կովկասում։

Փոլը նույնպես պատկերացնում էր երկար քայլարշավային արահետ, որը կարող էր միավորել Կովկասի լեռնային շրջանները և դրանք հասանելի դարձնել քայլարշավորդների համար։

Ավելին՝ նախագիծն արդեն անուն ուներ՝ Transcaucasian Trail։

Եվ նախագծի դոմենն արդեն գրանցված էր։

Լուսանկարներ՝ Transcaucasian Trail Association
ԵՎ ՀԵՏՈ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ԱՄԵՆԱՀԵՏԱՔՐՔԻՐԸ
transcaucasiantrail.org
Երբեմն մեծ պատմությունը սկսվում է արդեն զբաղված դոմենային անունից։

Թոմ Ալենը որոշեց կայք ստեղծել իր գաղափարի համար և փորձեց գրանցել համապատասխան դոմեն։

Բայց transcaucasiantrail.org-ն արդեն զբաղված էր։

Այն գրանցել էր Փոլ Սթիվենսը։

Այդպես Թոմը պարզեց, որ հարևան երկրում կա մեկ ուրիշ մարդ, որը միմյանցից անկախ մտածել էր գրեթե նույն գաղափարի մասին։

Նրանք կապ հաստատեցին և երկու նմանատիպ նախագծերի փոխարեն սկսեցին զարգացնել մեկ շատ ավելի մեծ գաղափար՝ Կովկասով անցնող երկար քայլարշավային արահետ։

ԻՆՉՊԵՍ ԶԱՐԳԱՑԱՎ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

Գաղափարից մինչև
իրական արահետ

Երկար երթուղու գաղափարի և իրական արահետի միջև եղան արշավախմբեր, քարտեզագրում, հին ճանապարհների որոնում, շինարարություն և բազմաթիվ մարդկանց աշխատանք։

2015

Հայաստանը ոտքով անցնելու փորձ

Թոմ Ալենը ճանապարհ ընկավ՝ փորձելով Հայաստանը ոտքով անցնել հյուսիսից հարավ։ Պարզ դարձավ, որ տպավորիչ վայրերն արդեն կան, սակայն դրանք մեկ հասկանալի երթուղու մեջ միավորելը հեշտ չէ։

2016

Արշավախմբեր և քարտեզագրում

Սկսվեցին Կովկասով անցնող հնարավոր երթուղիների ուսումնասիրությունները։ Թիմերը փնտրում էին հին ճանապարհներ, մոռացված արահետներ, հովիտների միջև անցումներ և ապագա երթուղու հնարավոր հատվածներ։

2017

Դիլիջան՝ Հայաստանում արահետաշինության առաջին խոշոր նախագիծը

Դիլիջանի ազգային պարկում մեկնարկեց Հայաստանում TCT-ի առաջին խոշորածավալ արահետաշինական նախագիծը։

Աշոտ Դավթյանի ղեկավարությամբ թիմը սկսեց ստեղծել Դիլիջանի ազգային պարկով անցնող 85 կիլոմետրանոց բազմօրյա երթուղի։

Այսօր

Երթուղիների մեծ ցանց

Առանձին ուսումնասիրություններն ու արահետային նախագծերը աստիճանաբար վերածվեցին քայլարշավային երթուղիների շատ ավելի մեծ ցանցի։ Transcaucasian Trail-ի զարգացումը շարունակվում է։

ՄԵԾ ԳԱՂԱՓԱՐԸ

Արահետ Հարավային
Կովկասով

Transcaucasian Trail-ը մեկ զբոսանքի համար նախատեսված սովորական արահետ չէ։ Դա շատ ավելի մեծ գաղափար է՝ Կովկասի լեռնային շրջանները միավորել երկար քայլարշավների համար նախատեսված երթուղիներով։

Արահետն անցնում է բնական տարածքներով, փոքր բնակավայրերով և դարավոր պատմություն ունեցող վայրերով։

Transcaucasian Trail քարտեզ
Քարտեզ՝ Transcaucasian Trail Association TCT-ի պաշտոնական կայք ↗
2017 · ԴԻԼԻՋԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՊԱՐԿ

Եվ այստեղ պատմությունը
հասնում է Դիլիջան

Հենց Դիլիջանը դարձավ Հայաստանում TCT-ի առաջին խոշոր արահետաշինական նախագծի վայրը։

2017 թվականին այստեղ սկսվեց 85 կիլոմետրանոց բազմօրյա երթուղու ստեղծումը։ Խոսքը միայն քարտեզի վրա արդեն գոյություն ունեցող ճանապարհներ նշելու մասին չէր, այլ կայուն քայլարշավային ենթակառուցվածք ստեղծելու։

Դիլիջանի համար սա կարևոր պահ էր․ անտառային ճանապարհները, հին արահետները, գյուղերն ու վանքերը սկսեցին միավորվել քայլարշավորդների համար նախատեսված հասկանալի երթուղիների ցանցի մեջ։

85 կմ
բազմօրյա երթուղի, որի կառուցումը սկսվեց
Դիլիջանի ազգային պարկում 2017 թվականին
ՈՉ ՄԻԱՅՆ ԳԻԾ ՔԱՐՏԵԶԻ ՎՐԱ

Արահետը կառուցվել է
ձեռքով

Երթուղի ստեղծելը պարզապես գոյություն ունեցող քարտեզի վրա գիծ անցկացնելու մասին չէ։

Դիլիջանի անտառներում թիմերը մաքրում էին բուսածածկ հատվածները, վերականգնում հին ճանապարհները և աշխատում լանջերով անցնող նոր, կայուն արահետների վրա։

Նման աշխատանքը պահանջում է հասկանալ ռելիեֆը, ջրի հոսքը և այն, թե ինչպես է արահետը փոխվելու անձրևներից, ձմռանից և հազարավոր քայլերից հետո։

Ուստի արահետների հետ միասին Հայաստանում ձևավորվում էին նաև մարդիկ, որոնք մասնագիտական հմտություններ էին ձեռք բերում դրանք կառուցելու և պահպանելու համար։

ԴԻԼԻՋԱՆԻ ԱՐԱՀԵՏՆԵՐԻ ՄԱՐԴԻԿ

Ղեկավարել։
Կառուցել։ Սովորեցնել։

Նոր արահետի կիլոմետրերի հետևում իրական մարդիկ էին, որոնք տեղում կազմակերպում էին աշխատանքը և իրենց գիտելիքները փոխանցում մյուսներին։

Աշոտ Դավթյան
ԴԻԼԻՋԱՆ · 2017

Աշոտ Դավթյան

Նախագծի համակարգումը Հայաստանում

Աշոտը TCT-ին միացավ 2017 թվականին՝ որպես Դիլիջանի ազգային պարկում արահետաշինական նախագծի կամավորների տեղական համակարգող։

Նրա ղեկավարությամբ TCT-ի հայկական թիմը մեկնարկեց երկրում առաջին խոշորածավալ արահետաշինական նախագիծը՝ Դիլիջանի ազգային պարկում 85 կիլոմետրանոց բազմօրյա երթուղին։

Հետագայում Աշոտը շարունակեց զբաղվել Հայաստանում արահետների զարգացման և կրթական նախագծերով։

ԱՐԱՀԵՏԱՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆ · 2017

Հանս Քեյֆեր

Արահետների պրոֆեսիոնալ կառուցող

Փորձառու հայ-ամերիկացի արահետաշինարար Հանս Քեյֆերը սովորեցնում էր Հայաստանի և այլ երկրների կամավորներին և ղեկավարում արահետի գործնական աշխատանքները։

Կամավորները սովորում էին ոչ միայն մաքրել ճանապարհը, այլև կառուցել կայուն արահետներ՝ հաշվի առնելով ռելիեֆը, ջրի հոսքը, էրոզիան և երթուղու երկարաժամկետ դիմացկունությունը։

Այսպիսով նոր արահետների կիլոմետրերի հետ միասին Հայաստանում ձևավորվում էին նաև արահետաշինության գործնական գիտելիքներ։

Աշոտ Դավթյանի լուսանկարը՝ Transcaucasian Trail Association
TCT · ԴԻԼԻՋԱՆ

Արահետը թվերով

≈80 կմ TCT-ի ներկայիս բազմօրյա երթուղին Դիլիջանի ազգային պարկով
4–5 օր երթուղին ամբողջությամբ անցնելու մոտավոր ժամանակը
2017 Դիլիջանում TCT-ի առաջին խոշոր արահետաշինական նախագծի մեկնարկի տարին
ԱՐԱՀԵՏՆ ԱՅՍՕՐ

Արահետը երբեք
ամբողջությամբ ավարտված չէ

Անտառն աճում է։ Ջուրը փոխում է լանջերը։ Ծառեր են ընկնում։ Նշագրումը հնանում է։

Այդ պատճառով նույնիսկ կառուցված արահետը մշտական խնամքի կարիք ունի։

Կամավորներն ու մասնագետները վերադառնում են երթուղիներ, մաքրում դրանք և վերականգնում վնասված հատվածները։

Եվ հենց այդ աշխատանքի շնորհիվ ճանապարհորդին մնում է ամենահաճելի մասը՝ հագնել հարմար կոշիկները և ճանապարհ ընկնել։

“
Հաջորդ անգամ Դիլիջանի անտառներով քայլելիս փորձեք արահետին մի փոքր այլ կերպ նայել։
DILIJAN TOUR
DILIJAN TOUR

Իսկ հիմա կարելի է
քայլել այս վայրերով

Պարտադիր չէ բազմօրյա արշավի գնալ, որպեսզի Դիլիջանը բացահայտեք ոտքով։

Մենք փոքր խմբերով քայլում ենք անտառային արահետներով ու հին ճանապարհներով՝ դեպի վանքեր, լճեր և լեռնային տեսարաններ։

ՄԵՐ ԵՐԹՈՒՂԻՆԵՐԸ
Transcaucasian Trail Association

Նյութը պատրաստվել է Dilijan Tour-ի կողմից՝ Transcaucasian Trail նախագծի պատմության հիման վրա։ Dilijan Tour-ը Transcaucasian Trail Association-ի կազմակերպիչը կամ պաշտոնական ներկայացուցիչը չէ։

TCT-Ի ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔՈՒՄ ↗